3.2 Menfez Boyutlandır

İşlem öncesinde menfez eklenecek noktalara noktadan havza analizi yapılır. İşleme girince açılan pencerede sağ tıklanır ve “Yeni Menfez Noktası” seçilir. Noktadan yapılan havza analizlerinin listesi gelir. Biri seçilir. Eklenen nokta seçili ilen “Aktif Noktanın Menfez Hesapları” işlemine girilir. Menfez Boyutlandır penceresi açılır. Burada sol üstteki işlemlerden “Yeni Menfez Hesabı” seçilir. Değerlerin girileceği alan eklenir. Buradaki değerler doldurulur. Buradaki değerlerin açıklamaları aşağıdaki gibidir

İşlem öncesinde menfez eklenecek noktalara noktadan havza analizi yapılır.

İşleme girince açılan pencerede sağ tıklanır ve “Yeni Menfez Noktası” seçilir.

Noktadan yapılan havza analizlerinin listesi gelir. Biri seçilir.

Eklenen nokta seçili ilen “Aktif Noktanın Menfez Hesapları” işlemine girilir.

Menfez Boyutlandır penceresi açılır.

Burada sol üstteki işlemlerden “Yeni Menfez Hesabı” seçilir.

Değerlerin girileceği alan eklenir. Buradaki değerler doldurulur.

Buradaki değerlerin açıklamaları aşağıdaki gibidir;

Girdiler

  • Kaç Yıllık → Taşkın tekerrür süresi
  • Debi (m³/sn) → Akım miktarı
  • Menfez Uzunluğu (m) → Yapı uzunluğu
  • Menfez Genişliği - b (m) → Kesit genişliği
  • Menfez Yüksekliği - a (m) → Kesit yüksekliği
  • Manning Katsayısı → Pürüzlülük katsayısı
  • Menfez Eğimi → Boyuna eğim
  • Maksimum Hız (m/sn) → İzinli akış hızı
  • Giriş Kayıp Katsayısı (Ce) → Giriş enerji kaybı

Sonuçlar – Akımın Su Yüksekliği

  • Dn (m) → Normal su derinliği
  • Dk (m) → Kritik su derinliği
  • Kabarma Kontrolü → Geri su durumu
  • Giriş Kabarma Miktarı - Hw (m) → Giriş su yükselmesi
  • H/a (m) → Doluluk oranı
  • Çıkış Kabarma Miktarı (m) → Çıkış su yükselmesi

Akımın Hızı

  • Vn (m/sn) → Normal akım hızı
  • Vk (m/sn) → Kritik akım hızı
  • Durum → Uygunluk kontrolü

Kritik Eğim

  • Jkr → Kritik eğim değeri
  • Durum → Akım rejimi

Hava Payı

  • h' (m) → Gerekli serbest pay
  • h (m) → Mevcut serbest pay
  • Durum → Yeterlilik durumu

Değerler girilir.

Hesapla butonuna basılır.

Girilen bu değerlere göre oluşturulacak menfezin uygun olup olmadığı görülür.

 

Burada çıkan hatalara göre değerler düzenlenir ve tekrar hesaplanır. Bu örnek için yapılacaklar;

1. Hız Problemi (En kritik)

  • Vk = 6.47 m/sn > 3.0

👉 Anlamı:
Akım aşırı hızlı →

  • Erozyon riski
  • Yapıya zarar
  • Tasarım uygun değil

Kullanıcı ne yapmalı:

Öncelik sırasıyla:

  1. Menfez kesitini büyüt (EN ETKİLİ)
    • b: 3 → 4–5 m
    • a: 2 → 2.5–3 m
  2. Eğimi düşür
    • 0.01 → 0.005 – 0.003
  3. (İkinci planda) Manning artır
    • 0.013 → 0.015–0.018 (pürüz artırma)

 

 

 

2. Hava Payı Yetersiz

  • h = 4.516 > a (2.0 m)

👉 Anlamı:
Su seviyesi menfezi aşıyor →
Basınçlı akım / taşma riski

Kullanıcı ne yapmalı:

  1. Menfez yüksekliğini artır (çok kritik)
    • a: 2 → 3–3.5 m
  2. Alternatif:
    • Paralel menfez ekle (2 gözlü çözüm)

Genel Durum (Özet)

Bu senaryoda:

👉 Sorunun %80’i kesit yetersizliği

Yani:

“Eğim mi değiştireyim?” → Tek başına yetmez
Asıl çözüm: MENFEZİ BÜYÜT

İŞLEMLERDEN YENİ MENFEZ HESABI EKLEYE EKLEYE, BİR ÖNCEKİ İLE KIYASLAYA KIYASLAYA DOĞRU MENFEZ HESABI YAPILIR.