3.3 Taşkın Analizi

Taşkın Analizi için bilgisayarınızda açık kaynak kodlu HEC-RAS 4.1.0 ve üstü kurulu olmalıdır. Taşkın analizi için H3GEN HACİM modülü de kullanılacaktır. Elimizde 3D Surf ile oluşturulmuş yüzey olmalı ve taşkın analizi yapılacak su yolu belirlenmiş olmalıdır. i. Öncelikle taşkın analizi yapılacak su yolu için güzergâh oluşturulmalıdır. Güzergâh çoklu doğru LW ile aşağı kotlardan yukarıya doğru ve keskin dönüşler olmadan yayları kullanarak çizilmelidir. HACİM Modülü - Güzergâh yöneticisi açılır. Sağ tıklanıp

Taşkın Analizi için bilgisayarınızda açık kaynak kodlu HEC-RAS 4.1.0 ve üstü kurulu olmalıdır. Taşkın analizi için H3GEN HACİM modülü de kullanılacaktır.

Elimizde 3D Surf ile oluşturulmuş yüzey olmalı ve taşkın analizi yapılacak su yolu belirlenmiş olmalıdır.

i.                 Öncelikle taşkın analizi yapılacak su yolu için güzergâh oluşturulmalıdır. Güzergâh çoklu doğru LW ile aşağı kotlardan yukarıya doğru ve keskin dönüşler olmadan yayları kullanarak çizilmelidir. HACİM Modülü  - Güzergâh yöneticisi açılır. Sağ tıklanıp “Obje Seçerek Güzergâh” oluştur işlemine girilir, oluşturulan çoklu doğru seçilir.

 

ii.                Hacim Modülü-Güzergâh Yöneticisi açılır.

“Obje Seçerek Güzergâh Oluştur” işlemine girilir. Çizilmiş olan güzergâh objesi seçilir.

Oluşan Güzergaha sağ tıklanıp “Aktif Güzergaha Km. Etiketi Ekle” işlemine girilir.

iii.              Hacim Modülü – Yüzey Enkesitleri işlemine girilir.

“Yeni Yüzey Enkesit Tanımları” işlemine girilir.

Gerekli parametreler girilir.

Önce Enkesit hatlarını oluştur, sonra Enkesit kotlarını oku işlemleri uygulanır.

Yüzey Enkesitleri oluşmuş olur.

iv.              Bu aşamadan sonra H2O Modülü – Taşkın Analizi işlemine girebilirsiniz.

Gerekli Parametreler doldurulur.

Taşkın Analizi modülü, tanımlanan enkesitler ve hidrolik parametreler kullanılarak HEC-RAS yazılımını otomatik çalıştırır ve sonuç olarak taşkın su yüzeyini üretir.

Bu modül sayesinde kullanıcı:

·        Hidrolik parametreleri hızlıca tanımlar

·        HEC-RAS modelini manuel kullanmadan analiz yapar

·        Taşkın yayılımını yüzey olarak elde eder

Arayüz 3 ana bölümden oluşur:

a)     Enkesit Tanımları

·        Analizde kullanılacak kesit seti seçilir

·        Daha önce oluşturulmuş enkesitlerden biri seçilmelidir

b)     Debi Değerleri

Parametre

Açıklama

Kaç Yıllık

Taşkın tekerrür süresi (örn: 50 yıl, 100 yıl)

Debi (m³/sn)

Analizde kullanılacak maksimum akım değeri

Not:
Bu değerler genellikle hidrolojik hesaplardan (DSİ, havza modeli vb.) elde edilir.

c)     HEC-RAS Parametreleri

·        Eğim Kriterleri:

Alt Eğim Kriteri: Minimum eğim sınırı

Üst Eğim Kriteri: Maksimum eğim sınırı

Kesitlerin fiziksel gerçekliğini kontrol etmek için kullanılır

·        Manning Katsayıları

Parametre

Açıklama

Ana Kanal Manning

Akımın aktığı ana kanal pürüzlülüğü

Sol Set Üstü Manning

Sol taşkın alanı pürüzlülüğü

Sağ Set Üstü Manning

Sağ taşkın alanı pürüzlülüğü

Tipik değerler:

o   Beton kanal: ~0.013

o   Doğal dere: 0.03 – 0.06

o   Yoğun bitki örtüsü: 0.07 – 0.15

·        Hesaplama Yöntemleri

Bent Noktaları Hesaplama Yöntemi

o   Otomatik Bulunsun: Sistem kritik noktaları kendisi belirler

o   Hesaplanmasın: Bent noktaları otomatik oluşturulmaz, mevcut veriler aynen kullanılır.

o   Bent Sınırları Kullanılsın: Bent noktaları, tanımlı bent sınırlarına göre oluşturulur.

Alan Kapatma Yöntemi

o   Nokta Birleştirerek: Kesitler arasında yüzey oluşturma yöntemi

o   Alan Birleştirerek: Taşkın yüzeyi, oluşan alanlar birleştirilerek kapatılır.

·        Yüzey Tanımları

Parametre

Açıklama

Yüzey Adı

Oluşturulacak taşkın yüzeyinin adı

Yüzey Tabakası

Sonucun kaydedileceği tabaka

Sistem Ne Yapar?

“Tamam” butonuna basıldığında sistem:

1.     Enkesit verilerini toplar

2.     HEC-RAS modeli otomatik oluşturur

3.     Debi ve Manning değerlerini modele işler

4.     HEC-RAS analizini çalıştırır

5.     Sonuçları okur

6.     Taşkın su yüzeyini üretir

v.                İşlem sonucundaki çıktılar;

·        Taşkın su yüzeyi

·        Taşkın yayılım sınırı

·        Kesit bazlı su kotları

 

vi.              Son olarak hem su taşkın yüzeyi, hem arazi yüzeyinin görülebildiği bir profil çizdirilir.

HACİM-Yeni Profil Çizimi işlemine girilir.

Gerekli parametreler doldurulur, Tamam butonuna basılıp, profil çizim noktası gösterilir.